ทุกคำตอบมาพร้อมวิธีทำ
คำตอบเปล่า ๆ ไม่ได้สอนวิธี และไม่ช่วยให้ตรวจงานตัวเองได้ หน้านี้เขียนทุกขั้นออกมา — หา ค.ร.น. กลับตัวหาร คูณตรง ๆ หารด้วย ห.ร.ม. — เรียงลำดับเหมือนที่ทำบนกระดาษ ถ้าคำตอบของคุณออกมาต่าง บรรทัดที่สองเส้นทางแยกจากกันคือจุดที่ผิดพอดี
สามกฎก็พอสำหรับทุกอย่าง
- บวกและลบ: ทำตัวส่วนให้เท่ากันด้วย ค.ร.น. แล้วยุ่งเฉพาะตัวเศษ
- คูณ: ตรง ๆ เศษกับเศษ ส่วนกับส่วน ไม่ต้องทำอะไรให้เท่ากัน
- หาร: คูณด้วยส่วนกลับ ตัวแรกคงเดิม ÷ เป็น × ตัวหลังกลับหัว
จำนวนคละไม่ใช่กฎข้อที่สี่ แปลงเป็นเศษเกินก่อน (จำนวนเต็ม × ตัวส่วน + ตัวเศษ) ใช้หนึ่งในสามกฎข้างบน แล้วแปลงกลับตอนท้าย วิธีทำที่แสดงด้านบนก็ทำแบบนี้พอดี
ค.ร.น. กับ ห.ร.ม.: สองตัวเลขที่ทำงานทั้งหมด
สองคำนี้คือคำที่เรียนกันในห้องเรียนไทย และเป็นสองการคำนวณที่โผล่มาในหน้านี้พอดี ค.ร.น. (คูณร่วมน้อย) ของตัวส่วนคือตัวส่วนที่เล็กที่สุดที่ใช้ได้กับเศษส่วนทั้งสอง — ตัวเลขนี้ปรากฏในขั้นที่ทำตัวส่วนให้เท่ากัน ส่วน ห.ร.ม. (หารร่วมมาก) ของตัวเศษกับตัวส่วนคือตัวเลขที่ใช้หารเพื่อทำอย่างต่ำในทีเดียว สำหรับ 12/18 ห.ร.ม. คือ 6 และผลลัพธ์คือ 2/3 การหารด้วยตัวหารร่วมที่เล็กกว่าไม่ผิด แค่ต้องทำหลายรอบกว่า
เศษส่วนที่พบบ่อย ในรูปทศนิยมและเปอร์เซ็นต์
| เศษส่วน | ทศนิยม | เปอร์เซ็นต์ |
|---|---|---|
| 1/2 | 0.5 | 50% |
| 1/3 | ≈ 0.333 | ≈ 33.3% |
| 2/3 | ≈ 0.667 | ≈ 66.7% |
| 1/4 | 0.25 | 25% |
| 3/4 | 0.75 | 75% |
| 1/5 | 0.2 | 20% |
| 2/5 | 0.4 | 40% |
| 3/5 | 0.6 | 60% |
| 1/8 | 0.125 | 12.5% |
| 3/8 | 0.375 | 37.5% |
| 5/8 | 0.625 | 62.5% |
| 7/8 | 0.875 | 87.5% |
คำถามที่พบบ่อย
บวกตัวส่วนไม่เท่ากัน
ทำเท่ากันด้วย ค.ร.น. บวกตัวเศษ แล้วทำอย่างต่ำ 1/2 + 1/3 → 3/6 + 2/6 = 5/6
คูณเศษส่วน
คูณตรง ๆ แล้วทำอย่างต่ำ จำนวนคละแปลงก่อน
หารเศษส่วน
คูณด้วยส่วนกลับ 1/2 ÷ 3/4 = 1/2 × 4/3 = 2/3
ทำอย่างต่ำอย่างไร
หารตัวเศษกับตัวส่วนด้วย ห.ร.ม. ถ้า ห.ร.ม. เป็น 1 ก็จบแล้ว
จำนวนคละกับเศษเกิน
7/4 = 1 3/4 เพราะ 7 หาร 4 ได้ 1 เศษ 3